Ayurvedik Diyet Nedir?

Ayurveda diyeti; paleotik diyet, mind diyeti, ketojenik beslenme gibi son yıllarda popüler hala gelen beslenme türlerinden biri. Ayurvedik beslenmenin de tüm diyet türleri gibi faydaları ve muhtemel zararları olabilir. 5000 yıllık tarihi bir öğreti olması yönüyle ön plana çıkan ayurvedik diyet hakkında bilmeniz gerekenleri bu yazımızda sizler için derledik. Ayurveda diyeti nedir? Ayurvedik diyette ne yenir? Ayurvedik diyet faydaları nelerdir? gibi tüm sorulara cevap bulacağınız yazımızı okumaya başlayabilirsiniz…

Ayurveda ne demek?

Beslenme türünü ve bu diyetin felsefesini anlamak için öncelikle kelime kökenini inceleyelim. Ayurveda kelimesi, Sanskritçede “yaşam” ve “bilgi” anlamına gelir. Aslında bir Hint tıp sistemi olan bu beslenme modeli, fiziksel ve zihinsel sağlığa doğal ve bütünsel bir yaklaşıma dayanır. Ayurveda diyet tarzında, sağlık ve yaşam tarzına dair problemler iyileştirilmeye çalışılmaz, bunun yerine bu problemlerin önlenmesine odaklanılır.

Ayurveda’nın sadece bir beslenme modeli değil aynı zamanda bir felsefe olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Ayurveda felsefesine göre herkes doğuştan gelen bir mizaca sahiptir. Ayurveda felsefesinde bu mizaca dosha adı verilir ve bu kelimeye sıklıkla referans verilir. Her insanın kendine has olan Dosha, yani mizacımız; fiziksel ve zihinsel bedenlerimizin birleşmesi sonucu oluşur. Ayurveda felsefesinde yaratılış beş ana elementten oluşur. Her bireyin dosha‘sında bu beş element farklı oranlarda dağılmıştır ve üç enerji tipi oluşturur: vata (uzay ve hava), pitta (ateş ve su) ve kapha (toprak ve su). Her bir birey; fiziksel, zihinsel ve duygusal özelliklerine dayalı olarak bu enerjilerin benzersiz bir kombinasyonundan oluşur. Herkeste bu üç enerji bulunsa da biri mutlaka baskın olur. Bireyin diğer ikisinden daha baskın olan enerjisi dosha’sıdır.  

Bireysel enerjiyi ön plana çıkaran Ayurveda felsefesine göre enerji dengesini korumak, zihinsel ve fiziksel olarak sağlıklı kalmanın anahtarıdır. Bu yüzden kişinin dosha’sının ne olduğunu bilmesi ve onu nasıl dengeleyeceğini alaması ayurveda’ya göre çok önemlidir. Bu antik felsefe çok temel bir ilişkiyi abz alır: Karşıtlar seni dengeler. Örneğin sıcak bir yaz gününde dışarıda olduğunu düşün. Vücudun ısındıkça susuz kalırsın, bu durumda ihtiyacın olan bir bardak sıcak su değil soğuk su olur.

Ayurvedik diyet besinlere nasıl yaklaşır?

Ayurveda’da beslenme sadece yemek yemeden ibaret değildir. Yiyecekler, egzersiz, uyku, meditasyon ve nefes beslenmenin dört temel unsurudur. Bunların hepsi enerjimizi dengeli tutmak, sağlıklı ve zinde olmak için elzemdir. Yani aslında vücudumuzu sadece yemeklerle beslemeyiz. Vücudumuz için gerekli yakıtı ve enerjiyi sağlamak, hedeflerimize ulaşmak, sağlıklı bir fit yaşam sürmek için vücudumuza ve zihnimize sunduklarımızın bütününü yiyecek olarak adlandırabiliriz.

Ayrıca ayurveda felsefesine göre, yiyeceklerle spiritüel bir ilişki kurulmalıdır. Bu spiritüel ilişkiyi günümüze adapte etmek isterse; enerjimizi yüksek ve sürdürülebilir tutmak için taze, yüksek kaliteli yiyecekler yemek ve işlenmiş, konserve ve mikrodalgada pişirilmiş yiyeceklerden kaçınmak gerektiğini söyleyebiliriz.

Ayurveda ilkelerine göre nasıl ki her bireyde 3 enerji de bulunur fakat miktarları farklıdır tıpkı onun gibi dengeli bir yemek için tatlı, ekşi, tuzlu, keskin, acı ve asidik olmak üzere 6 tadın hepsi bulunmalıdır. Her tadın sindirim sistemi ve dosha üzerinde belirli bir etkisi vardır. Tabağımıza eklediğimiz her tadın farklı bir etkisi olacağı gibi almamız gereken miktarlar da dosha’mıza bağlı olarak değişir. Ayurveda’daki bu tat ayrımı, bu diyeti modern beslenme prensiplerinden keskin bir biçimde ayırır. Özellikle modern Batı mutfağında yer alan klasik diyet ve beslenme programları besinleri tatlarından ziyade protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineral değerlerine göre sınıflara ayırır ve özellikle kalori değerlerine odaklanır. Ayurveda ise besinlerin doğasını, hazırlanma şeklini, tadını, ölçüsünü ve kalitesini ön planda tutar.

Ayurveda’ya göre 3 tip dosha vardır: Vata, Pitta ve Kapha

Tüm bu sebeplerden dolayı ayurveda diyetinin daha çok felsefi temellere dayandığını anlamış olduk. Bu nedenle ayurvedik diyet yapmak için bireyin öncelikle dosha’sının ne olduğunu bulması gerekir. Ayurvedik diyet, üç tip dosha’nın her biri için bu saydığımız altı tattan bazılarının öne çıktığı, bazılarının ise daha az kullanıldığı besin listeleri sunar. Meyve, sebze, tahıl, bakliyat, süt ürünleri, protein ve kabuklu yemiş kategorilerinde farklı besinleri sıralayan bu listeler, dosha’na göre beslenmen için sana yol gösterecek.

Ayurvedik diyetin faydaları nelerdir?

Ayurveda felsefesine göre birey, kendi dosha‘sına uygun beslenir ve yiyeceklerle spiritüel bir ilişki kurarsa, iyi bir sindirim, bağışıklık, boşaltım sistemi ve enerjiye sahip olur. Ayurveda diyetinin doğasında işlenmiş yiyeceklere yer olmadığı için kalp hastalığı, obezite ve yüksek tansiyon gibi riskleri de azaltmaya yardımcı olabilir.  

Ayurvedik diyet zayıflatır mı?

Bir beslenme biçimi ve hayat felsefesi olan ayurveda’nın temel amacı kilo vermek değildir. Ancak yapılan araştırmalar sınırlı olsa da, Ayurvedik diyetin kilo vermeye yardımcı olabileceğine dair bazı kanıtlar da bulunuyor. Ayurveda diyeti, vücudunun açlık ipuçlarına dikkat etmeyi, yavaş yemek yemeyi ve tıka basa değil, sadece doyana kadar yemek yemeyi vurguladığından kilo da verebilirsin.

Öte yandan Ayurveda’da iyi veya kötü besin diye bir kavram olmadığından hiçbir besin yüzde 100 kapsam dışı değildir. Bu tam da günümüz modern beslenme teorilerine uygun bir yaklaşımdır. Nasıl ki günümüzde diyetisyenlerin çoğu bir besini yasaklamayı doğru bulmuyırsa ayurveda da tıpkı bunun gibi besinleri yasaklamayı değil ancak porsiyon ve zamanlama dengesini kurmayı önerir. Ayurveda diyetine göre, vücudunuzun yediklerinize verdiği tepkilere göre kendi yiyecek seçimlerinizi kendiniz yapmalısınız. Bu da demek oluyor ki ayurveda diyeti size uygulanması zor, katı diyet listeleri vermez. Bunun yerine dosha‘nızı dinleyerek kendinize uygun yiyecekleri bulmanızı önerir.

Örneğin herhangi bir yiyecek vücudunuzda şişkinlik ya da baş ağrısı yapıyorsa onu daha az yiyebilir, günün sadece belirli saatlerinde tüketebilir veya tamamen beslenme dışı bırakabilirsiniz. Bu Ayurveda diyetinin ve felsefesinin ana fikridir.

Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz Ulli Allmendinger‘in Ayurveda isimli kitabı ile bu yaşam tarzı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.